Arkeologjike Archives - Saranda News https://sarandanews.net/category/arkeologjike/ đ’đšđ«đšđ§đđšđđžđ°đŹ - 𝐋𝐚𝐣𝐩𝐞 𝐝𝐡𝐞 𝐈𝐧𝐟𝐹 𝐧𝐠𝐚 đ’đšđ«đšđ§đđš - đ’đšđ«đšđ§đđš 𝐍𝐞𝐰𝐬 - đ˜€đ—źđ—żđ—źđ—»đ—±đ—źđ—»đ—Č𝘄𝘀.đ—»đ—Č𝘁 Tue, 20 Jan 2026 14:06:43 +0000 en-US hourly 1 https://wordpress.org/?v=6.9.4 https://sarandanews.net/wp-content/uploads/2020/10/sn-150x150.jpg Arkeologjike Archives - Saranda News https://sarandanews.net/category/arkeologjike/ 32 32 Parku Arkeologjik i Butrintit – njĂ« pasuri unike https://sarandanews.net/parku-arkeologjik-i-butrintit/ Tue, 20 Jan 2026 14:06:43 +0000 https://sarandaweb.net/?p=90665 Parku Arkeologjik i Butrintit – njĂ« pasuri unike nĂ« jug tĂ« ShqipĂ«risĂ«   Parku Arkeologjik i Butrintit Ă«shtĂ« pasuria mĂ« e rĂ«ndĂ«sishme arkeologjike e jugut tĂ« ShqipĂ«risĂ« dhe njĂ« nga monumentet mĂ« tĂ« vlefshme tĂ« gjithĂ« Mesdheut. I vendosur pranĂ« SarandĂ«s dhe Ksamilit, nĂ« afĂ«rsi tĂ« Finiqit dhe Konispolit, ky park pĂ«rfaqĂ«son njĂ« trashĂ«gimi mbi […]

The post Parku Arkeologjik i Butrintit – njĂ« pasuri unike appeared first on Saranda News.

]]> Parku Arkeologjik i Butrintit – njĂ« pasuri unike nĂ« jug tĂ« ShqipĂ«risĂ«

 

Parku Arkeologjik i Butrintit është pasuria më e rëndësishme arkeologjike e jugut të Shqipërisë dhe një nga monumentet më të vlefshme të gjithë Mesdheut. I vendosur pranë Sarandës dhe Ksamilit, në afërsi të Finiqit dhe Konispolit, ky park përfaqëson një trashëgimi mbi 2500-vjeçare, ku ndërthuren qytetërime ilire, greke, romake, bizantine dhe osmane.

 

 

Parku Arkeologjik i Butrintit dhe pozicioni strategjik në Sarandë, Ksamil, Finiq dhe Konispol

 

Parku Kombëtar i Butrintit ndodhet në skajin më jugor të Shqipërisë, në një zonë kyçe që lidh Sarandën me Ksamilin dhe territoret e Finiqit e Konispolit. Ky pozicion strategjik e ka bërë Butrintin një qendër të rëndësishme urbane dhe tregtare që nga antikiteti.

Afërsia me Sarandën dhe Ksamilin e ka kthyer parkun në një nga destinacionet më të vizituara të turizmit kulturor në Shqipëri, duke e bërë Butrintin pjesë thelbësore të ofertës turistike të jugut.

Parku Arkeologjik i Butrintit – Historia dhe shtresĂ«zimi kulturor

 

Parku Arkeologjik i Butrintit përfaqëson një nga shembujt më të rrallë të vazhdimësisë urbane në Mesdhe. Qyteti antik ka njohur:

  • periudhĂ«n ilire,
  • kolonizimin grek,
  • zhvillimin romak,
  • transformimin bizantin,
  • dhe administrimin osman.

Ky shtresĂ«zim unik e bĂ«n Butrintin njĂ« “arkiv tĂ« hapur” tĂ« historisĂ« evropiane.

Parku Arkeologjik i Butrintit – Statusi ligjor dhe mbrojtja

 

Mbrojtja institucionale e Parkut Arkeologjik të Butrintit filloi në vitin 1948, kur u shpall Monument Kulture. Në 1981, mbrojtja u zgjerua edhe mbi zonën pyjore përreth, duke përfshirë mjedisin natyror si pjesë të trashëgimisë.

Këto vendime e vendosën Butrintin në themel të politikave shqiptare për ruajtjen e trashëgimisë kulturore.

Parku Arkeologjik i Butrintit në Listën e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s

 

Në vitin 1992, Parku i Butrintit u përfshi në Listën e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s, si një vend me vlera universale të jashtëzakonshme.

Ky status u dha për shkak të:

  • vazhdimĂ«sisĂ« sĂ« jetĂ«s urbane mbi 2500 vjet,
  • ruajtjes sĂ« monumenteve tĂ« disa epokave historike,
  • harmonisĂ« midis trashĂ«gimisĂ« kulturore dhe natyrore.

Ky vlerësim e ngre Butrintin në nivel global dhe e bën një nga asetet më të rëndësishme të Shqipërisë.

Parkut Arkeologjik i Butrintit dhe menaxhimi territorial

 

NĂ« vitin 2005, Parku Arkeologjik u shpall zyrtarisht Park KombĂ«tar, me njĂ« sipĂ«rfaqe prej rreth 29 kmÂČ. KufijtĂ« e parkut pĂ«rfshijnĂ« zona qĂ« lidhen drejtpĂ«rdrejt me Ksamilin, VrinĂ«n, ShĂ«n DĂ«llinĂ«, Finiqin dhe territore pranĂ« Konispolit.

Qëllimi ishte ruajtja afatgjatë e trashëgimisë dhe kontrolli i zhvillimit urban e turistik.

Administrimi dhe sfidat e Parkut Arkeologjik të Butrintit

 

Administrimi i Parkut Arkeologjik të Butrintit realizohet nga struktura shtetërore përgjegjëse për trashëgiminë kulturore. Sfida kryesore mbetet balancimi midis:

  • ruajtjes sĂ« monumenteve,
  • fluksit turistik nĂ« SarandĂ« dhe Ksamil,
  • dhe presioneve tĂ« zhvillimit urban.

Menaxhimi i qëndrueshëm është kyç për të ardhmen e parkut.

Zonat në Parkun Arkeologjik i Butrintit

 

Parku përfshin dhjetëra zona arkeologjike, ndër më të rëndësishmet:

Këto zona dëshmojnë rëndësinë strategjike të Butrintit në historinë e rajonit.

Parku Arkeologjik i Butrintit – RĂ«ndĂ«sia pĂ«r turizmin nĂ« jug tĂ« ShqipĂ«risĂ«

 

Parku është motor i turizmit kulturor për Sarandën dhe Ksamilin, duke ndikuar drejtpërdrejt edhe në zhvillimin ekonomik të Finiqit dhe Konispolit.

Turizmi i qëndrueshëm dhe i menaxhuar mirë është çelësi për ruajtjen afatgjatë të kësaj pasurie.

Parku Kombëtar i Butrintit nuk është vetëm një monument historik, por një identitet kulturor i jugut të Shqipërisë. Ruajtja, promovimi dhe menaxhimi i tij i përgjegjshëm janë thelbësore për të ardhmen e trashëgimisë shqiptare dhe për zhvillimin e qëndrueshëm të Sarandës, Ksamilit, Finiqit dhe Konispolit.

 

VIZITONI PARKUN ARKEOLOGJIK TË BUTRINTIT

 

The post Parku Arkeologjik i Butrintit – njĂ« pasuri unike appeared first on Saranda News.

]]> BUTRINT – BUTRINTI ANTIK – VIDEO NË BUTRINT https://sarandanews.net/butrint-butrinti-antik-video-ne-butrint/ Sun, 21 Jul 2024 10:30:58 +0000 https://sarandaweb.net/?p=80050 Ancient Butrint – Butrinti – Qyteti Antik i Butrintit   Vendndodhja dhe Historia e Hershme.  Butrint – Butrinti antik, njĂ« nga thesaret arkeologjike mĂ« tĂ« njohura tĂ« ShqipĂ«risĂ«, Ă«shtĂ« ndĂ«rtuar mbi njĂ« kodĂ«r nĂ« kĂ«ndin juglindor tĂ« gadishullit tĂ« Ksamilit. I vendosur nĂ« njĂ« pozitĂ« tĂ« mbrojtur natyrale, pĂ«rballĂ« ishullit tĂ« Korfuzit, ky qytet antik […]

The post BUTRINT – BUTRINTI ANTIK – VIDEO NË BUTRINT appeared first on Saranda News.

]]> Ancient Butrint – Butrinti – Qyteti Antik i Butrintit

 

Vendndodhja dhe Historia e Hershme.  Butrint – Butrinti antik, njĂ« nga thesaret arkeologjike mĂ« tĂ« njohura tĂ« ShqipĂ«risĂ«, Ă«shtĂ« ndĂ«rtuar mbi njĂ« kodĂ«r nĂ« kĂ«ndin juglindor tĂ« gadishullit tĂ« Ksamilit. I vendosur nĂ« njĂ« pozitĂ« tĂ« mbrojtur natyrale, pĂ«rballĂ« ishullit tĂ« Korfuzit, ky qytet antik u themelua nĂ« fillim tĂ« shekullit tĂ« VII para erĂ«s sonĂ«. Butrinti ngrihet mbi njĂ« kodrinĂ« jo shumĂ« tĂ« lartĂ«, e cila laget nga ujĂ«ra nĂ« tĂ« tria anĂ«t. NĂ« lindje dhe verilindje tĂ« kodrĂ«s shtrihet liqeni i Butrintit, ndĂ«rsa nĂ« anĂ«n jugore kalon kanali qĂ« lidh liqenin me detin Jon.

 

 

 

Ancient Butrint – Zbulimet e Ugolinit

 

Misioni arkeologjik italian i kryesuar nga Luigi Maria Ugolini zhvilloi gërmime intensive  gjatë viteve 1928-1936. Pas vdekjes së tij, punimet i vazhduan Pietro Marconi dhe më vonë Domenico Mustilli deri në vitin 1940. Si rezultat i këtyre gërmimeve,  u zbuluan periudha të ndryshme historike dhe monumente të shumta si Kalaja, Teatri, Agoraja, Portiku, Tempulli, Bazilika e madhe dhe Baptisteri.

 

Periudha Romake dhe Ndërtimet Monumentale në Butrintin antik

 

Gjatë periudhës romake, Butrinti përjetoi një zgjerim të madh të sipërfaqes së qytetit dhe një hop ndërtimesh të karakterit shoqëror. Ndërtime të rëndësishme të kësaj periudhe përfshijnë Gjimnazin, Kapitolin, Banjat, ujësjellësin 5 km të gjatë dhe çezmat. Qyteti u zgjerua në fushën e Vrinës dhe në Diaporit, dhe mori statusin e kolonisë gjatë periudhës së Oktavian Augustit.

 

Periudha Bizantine dhe Paleokristiane e Butrintit

 

Në periudhën paleokristiane, qendra e qytetit u spostua pranë Baptisterit, një monument i veçantë i shekujve V-VI pas Krishtit. Baptisteri është i njohur për mozaikun e tij shumëngjyrësh që përfshin 69 medalione që pasqyrojnë shpendët dhe kafshët e territorit përreth. Një numër kishash e rrethojnë këtë monument, ndër të cilat më e rëndësishmja është Bazilika e madhe, një dëshmi e një qendre episkopale që varej nga Nikopoli.

 

Periudha Veneciane dhe Ndërtimet Fortifikuese në Butrintin antik

 

Gjatë periudhës veneciane, Butrinti u karakterizua nga ndërtimet fortifikuese. Në vitin 1368 u ndërtua Kalaja Trekëndore përballë Butrintit dhe kulla në hyrje të qytetit. Kalaja veneciane në Akropol kishte një kryekullë në qendër. Më vonë, Ali Pashë Tepelena ndërtoi fortesën në derdhje të kanalit të Vivarit në vitet 1808-1811.

 

Butrinti Pjesë e UNESCO-s

 

Butrinti ishte një qytet dhe peshkopatë e lashtë ilire dhe më vonë arbërore, i banuar që nga kohërat parahistorike. Popullohej nga kaonët dhe më vonë u bë një koloni romake dhe peshkopatë. Në Antikitetin e Vonë, qyteti filloi të bjerë në rënie dhe u braktis gjatë Mesjetës. Një tërmet i madh përmbyti pjesën më të madhe të qytetit.

 

Legjenda e Butrintit

 

Sipas legjendĂ«s, Ankizi me anijet u nis nga Ambrakia dhe duke lundruar pranĂ« bregdetit arriti nĂ« Butrot, liman i Epirit. Enea, me ushtarĂ«t mĂ« tĂ« zgjedhur, pas njĂ« udhĂ«timi qĂ« zgjati dy ditĂ«, arriti nĂ« DodonĂ« pĂ«r tĂ« kĂ«rkuar mendimin e perĂ«ndisĂ«. Sipas gojĂ«dhĂ«nĂ«s, Heleni nga Troja, qĂ« kishte ardhur nĂ« Epir, po pĂ«rgatitej tĂ« bĂ«nte flijimin ritual pas zbritjes nĂ« tokĂ«. Demi qĂ« do t’u flijohej perĂ«ndive, i shpĂ«toi nga duart dhe kaloi detin me not. Heleni, duke parĂ« nĂ« kĂ«tĂ« njĂ« paralajmĂ«rim tĂ« perĂ«ndive, themeloi njĂ« qytet qĂ« e quajti Buthrotos.

 

Mbishkrimet në Butrintin antik

 

Butrinti është i njohur për mbishkrimet e tij të vjetra që tregojnë emrat e dhuruesve dhe ngjarje të ndryshme historike. Këto mbishkrime janë dëshmi e rëndësishme e historisë dhe kulturës së këtij qyteti antik.

Butrinti mbetet një nga destinacionet më të rëndësishme turistike dhe arkeologjike në Shqipëri, duke ofruar një dritare në historinë dhe kulturën e lashtë të rajonit.

 

Website Saranda Web

Facebook Saranda Web

Instagram saranda.web

Youtube sarandaweb

Tiktok saranda.web

Pinterest sarandaweb

in sarandaweb

The post BUTRINT – BUTRINTI ANTIK – VIDEO NË BUTRINT appeared first on Saranda News.

]]> KAMENICA – Qyteti i braktisur i Kamenices ne Delvine https://sarandanews.net/kamenica/ https://sarandanews.net/kamenica/#respond Sun, 03 Mar 2024 10:05:20 +0000 http://www.sarandaweb.al/?p=2429 KAMENICA – Qyteti i braktisur i Kamenices ne Delvine NĂ« ShqipĂ«ri ruhen shumĂ« fshatra mesjetare tĂ« rrĂ«nuara, me rĂ«ndĂ«si pĂ«r historinĂ« e vendit. NdĂ«r to njĂ« vend tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m zĂ« Kamenica qĂ« pĂ«r madhĂ«sinĂ« dhe shkallĂ«n e ruajtjes nuk ka paralele nĂ« vendin tonĂ«. RrĂ«nojat e KamenicĂ«s (Kamenica) gjenden nĂ« rrethin e DelvinĂ«s, rrĂ«zĂ« shpatit […]

The post KAMENICA – Qyteti i braktisur i Kamenices ne Delvine appeared first on Saranda News.

]]> KAMENICA – Qyteti i braktisur i Kamenices ne Delvine

Në Shqipëri ruhen shumë fshatra mesjetare të rrënuara, me rëndësi për historinë e vendit. Ndër to një vend të rëndësishëm zë Kamenica që për madhësinë dhe shkallën e ruajtjes nuk ka paralele në vendin tonë. Rrënojat e Kamenicës (Kamenica) gjenden në rrethin e Delvinës, rrëzë shpatit jugperëndimor të Malit të Gjërë. Ato shtrihen mbi dy kodra të ulta, me pjerrësi të butë të bashkuara me një qafë të ulët prej lindjes në drejtim të perëndimit. Fshati, në të kaluarën, zinte dy lartësitë e kodrave, qafën që i bashkon ato, si dhe shpatin e tyre jugor.

Terreni rreth paraqitet mjaft i favorshĂ«m pĂ«r zhvillimin ekonomik: poshtĂ«, nga jugperĂ«ndimi, shtrihet njĂ« fushĂ« e gjerĂ« me toka pjellore, nĂ« veri gjĂ«nden kullota tĂ« mira pĂ«r bagĂ«ti, ndĂ«rsa klima e butĂ« favorizon rritjen e ullirit. Nga ana tjetĂ«r, para KamenicĂ«s (Kamenica) kalonte rruga qĂ« lidhte DelvinĂ«n me luginĂ«n e Kardhiqit dhe mĂ« tej me atĂ« tĂ« Drinos. Rruga qĂ« tĂ« çonte nĂ« fshat kalonte duke ndjekur qafĂ«n ndĂ«rmjet dy kodrave, nĂ« jug te tij. Ajo pĂ«rfundon nĂ« qendĂ«r tĂ« fshatit, i cili Ă«shtĂ« sheshi mĂ« i gjere, nĂ« masĂ«n e dendur tĂ« ndĂ«rtimeve. KĂ«saj qendre i pĂ«rket dhe toponimi “Qafa e Pazarit”. NdĂ«rtimet rrethojnĂ« atĂ« duke u shtrirĂ« kryesisht nga kodra e madhe nĂ« perĂ«ndim tĂ« saj, dhe mĂ« pak nĂ« kodrĂ«n e vogĂ«l, nĂ« lindje. Kodra e madhe ka njĂ« rĂ«nie mĂ« tĂ« butĂ« nĂ« drejtim jugor, kĂ«shtu qĂ« ndĂ«rtimet shtrihen mĂ« poshtĂ« se ato tĂ« kodrĂ«s tjetĂ«r.

Qyteza e Kamenices, Kamenica – Delvine

Kamenica – Zona veriperĂ«ndimore dhe ajo veriore e tĂ« dy lartĂ«sive bie thikĂ«. NdĂ«rtimet kanĂ« njĂ« dendĂ«si tĂ« madhe, por kjo Ă«shtĂ« veçanĂ«risht e theksuar nĂ« zonĂ«n rreth qendrĂ«s sĂ« fshatit. Ato janĂ« tĂ« orientuara, pĂ«rgjithĂ«sisht, nga jugu dhe me pak nga juglindja dhe jugperĂ«ndimi, duke ndjekur pjerrĂ«sine e terrenit. Nga sa mund tĂ« shihet sot, rrugĂ«t fillonin nga qendra e fshatit duke u shpĂ«rndarĂ« drejt dy grupimeve kryesore tĂ« ndĂ«rtimeve. Ato kanĂ« qenĂ« tĂ« ngushta dhe gjarpĂ«ruese, herĂ« duke ndjekur konturet horizontale tĂ« terrenit, herĂ« duke pĂ«rshkruar atĂ« normal vijave rrushkulluese. NdĂ«rtimet janĂ« vendosur buzĂ« rrugĂ«ve, ose nĂ« mjaft raste ato rreshtohen me mure qĂ« krijojnĂ« oborre tĂ« vegjĂ«l.

Në gjendjen e sotme, fshati i rrënuar i Kamenicës (Kamenica) ruan, deri diku mirë ,një numër të madh ndërtimesh, ku pjesën dërmuese e zenë banesat por krahas tyre ruhen dhe disa kisha. Numri më i madh i tyre ndodhet në pjesën jugperëndimore të kodres madhe. Muratura e ndërtimeve për shkak të punimit të mirë dhe lidhësit të fortë, ruhet shpesh,thuajse deri në lartësinë origjinale, ndërsa nga elementet e drurit kanë mbetur vetëm gjurmë. Burimet historike që përmendin fshatin e Kamenicës janë relativisht të pakta. Në rregjistrin e vitit 1431-32, fshati i Kamenicës, i përfshirë në vilajetin e Vajonetës, kishte gjithësej 267 banesa, dhe si pronë të fshatit 400 rrënjë ullinj. Të ardhurat nga ky fshat ishin 19740 akce.

KĂ«to tĂ« dhĂ«na e bejnĂ« KamenicĂ«n (Kamenica), nĂ« atĂ« kohĂ«, njĂ« nga qendrat e banuara mĂ« tĂ« mĂ«dha tĂ« kĂ«saj zone. Mjafton, tĂ« pĂ«rmendim se Gjirokastra, kryeqendra e sanxhakut te ShqipĂ«risĂ«, nĂ« kĂ«tĂ« kohe kishte 163 banesa dhe tĂ« ardhurat, pa taksat e vilajetit dhe tregut, ishin 16938 akce. NĂ« rregjistrin e vitit 1583, fshati kishte rreth 200 banesa. KĂ«to janĂ« tĂ« dhĂ«nat qĂ« disponojmĂ« deri me sot pĂ«r KamenicĂ«n.

Qyteza e Kamenices, Kamenica – Delvine

Çelebiu, i cili kaloi nĂ« mesin e shekullit XVII nga Delvina nĂ« KalasĂ«, pĂ«rbri KamenicĂ«s (Kamenica), nuk e pĂ«rmend kĂ«tĂ« tĂ« fundit Aravantinoi nĂ« listĂ«n e hollĂ«sishme tĂ« fshatrave tĂ« Epirit, qĂ« i pĂ«rket gjendjes sĂ« fillimit tĂ« shek.XIX nuk e pĂ«rmend KamenicĂ«n si fshat, por nĂ« njĂ« pasazh ai flet pĂ«r vendin e quajtur KamenicĂ«, çka Ă«shtĂ« mjaft domethĂ«nĂ«se. PĂ«r tĂ« patur njĂ« tablo tĂ« plotĂ« do duhen punime pastrimi e gĂ«rmimi qĂ« do tĂ« bĂ«jnĂ« tĂ« mundur tĂ« sqarohen dhe thellohen shumĂ« çështje nĂ« lidhje me historinĂ«, ndĂ«rtimet, urbanistikĂ«n, jetĂ«n dhe kohĂ«n e ndĂ«rtimit dhe braktisjes sĂ« KamenicĂ«s. VetĂ«m atĂ«here do tĂ« kemi njĂ« botim tĂ« plotĂ«, qĂ« tĂ« pasqyrojĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« gjerĂ« e sistematike kĂ«tĂ« qendĂ«r banimi, dikur tĂ« lulĂ«zuar, e cila, padyshim, zĂ« njĂ« vend me rĂ«ndĂ«si tĂ« posaçme ne trashĂ«giminĂ« arkitektonike tĂ« mesjetĂ«s

NĂ« aspektin tipologjik ndĂ«rtimet e KamenicĂ«s (Kamenica) janĂ« banesa me kullĂ«, kulla, banesa dhe kisha.NĂ« rrĂ«nojat e KamenicĂ«s ruhen nĂ« gjendje relativisht tĂ« mirĂ« dy ndĂ«rtime interesante; njĂ« banesĂ« me kullĂ« tre katĂ«she dhe njĂ« kullĂ« nĂ« kuptimin e plotĂ« tĂ« fjalĂ«s. Banesa me kullĂ« pĂ«r nga kompozimi pĂ«rbĂ«n dĂ«shminĂ« mĂ« tĂ« vjetĂ«r,deri mĂ« sot, nĂ« vĂ«ndin tonĂ«. BarinjtĂ« e zonĂ«s e emĂ«rtojne “Kulla e RrahĂ«s”. Ajo zĂ« pikĂ«n mĂ« tĂ« lartĂ« tĂ« kodrĂ«s, nĂ« perĂ«ndim tĂ« qafĂ«s sĂ« pazarit, duke pasur keshtu njĂ« pozicion sundues mbi krejt fshatin.

Volumi masiv e prizmatik i kullës lartësohet deri 6,70 m. nga pika më e ulët e terrenit. Ky ndërtim nuk qëndron më vete, por është pjesa më e rëndësishme e kompleksit. Kulla në pjesën veriore zgjerohet në plan, duke përfshirë edhe një ndërtim tjetër, i cili duket qartë se është i njëkohshëm me kullën dhe ka qenë lidhur funksionalisht me të. Për shkak të rrënimeve, është vështirë të përcaktohet në se kjo pjesë e kompleksit ka qenë një apo dy katëshe.Kulla është ndërtuar me muraturë prej guri, lidhur me llaç gëlqereje. V

eçanti konstruktive, në dallim nga ndërtimet e tjera, është përdorimi i dy kontureve me breza druri në nivelet e dyshemeve të katit të parë dhe atij të dytë. Në nivelin e dyshemesë së katit të dytë, në mesin e murit jugperëndimor duket qartë vrima ku mbështetej një tra, i cili shkurtonte hapësirën e dritës, për trarët e tjerë, tërthor tij, mbi të cilët shtrohej dyshemeja prej dërrase. Të tre mjediset e kullës kanë gjurmë të qarta që tregojnë se ata kanë qenë të suvatuar.

Qyteza e Kamenices, Kamenica – Delvine

Suvatimi formohej nga dy shtresa: shtresa e parë prej llaç gëlqereje, ndërsa ajo e dyta, shumë e hollë, me patinaturë gëlqereje. Dhe në mjedisin përngjitur kullës, gjejmë gjurmë suvaje në faqet e brendshme të muraturës. Mbulesa e kullës duhet të ketë qenë me çati katërujshe, mbasi nuk ruhet asnjë gjurmë kallkani në dallim nga pjesa tjetër e ndërtimit, e cila ka qenë e mbuluar me çati dyujshe. Ndërtimi tjetër i tipit kullë ndodhet në jugperëndim të banesës me kullë, në pjesën më periferike të fshatit. Ajo është një kullë e vetmuar, e pa lidhur me asnjë ndërtim tjetër.

Në plan ajo ka formë katërkëndësh këndrejt, dhe është tre katëshe: kati përdhes dhe kati i parë kanë afërsisht lartësi të barabartë rreth 2.0m, ndësa kati i dytë është më i lartë. Hyrja e vetme për në kullë ka qenë në katin përdhes, nga balli verior, siç tregon një fragment i njërës paturë, në të cilën gjëndet kanali i katarahut. Në katin përdhes, në gjendjen e sotme nuk dallohen gjurmë dritaresh në formë frengjije. Kati i parë le të dyshosh se mund të ketë pasur dritare në faqen jugore dhe ndoshta edhe në atë perëndimore. Kati i dytë ruan mirë muraturën në gjysmën lindore ndërsa pjesa tjetër është e dëmtuar.

Faqja lindore ruan shumĂ« mirĂ« disa elementĂ«, deri tashti unikalĂ« nĂ« arkitekturĂ«n e banesĂ«s dhe kullave tĂ« KamenicĂ«s (Kamenica). EshtĂ« fjala pĂ«r njĂ« oxhak tĂ« ndĂ«rtuar, afĂ«rsisht nĂ« mesin e kĂ«saj faqeje. Kanali i tymit tĂ« tij fillon me njĂ« thellim nĂ« muraturĂ« dhe nĂ« lartĂ«si mbyllet nĂ« formĂ« harku, duke lĂ«ne tĂ« vazhdojĂ« nĂ« masĂ«n e muraturĂ«s njĂ« kanal tĂ« ngushtĂ« me seksion rrethor. Dy kamare ndodhen anash dhe pranĂ« kamares sĂ« djathtĂ«, njĂ« sqoll. DĂ«mtimi i madh i qoshes veriperĂ«ndimore, dhe sidomos asaj jugperĂ«ndimore, tĂ« le tĂ« dyshosh se nĂ« kĂ«to pjesĂ« mund tĂ« kenĂ« qĂ«nĂ« ndĂ«rtuar dritare dhe me shumĂ« gjasĂ«, edhe ndonjĂ« qoshk jashtĂ« konturit tĂ« muraturĂ«s, siç e gjejmĂ« nĂ« kullat e Goranxise.

Muratura e gurit është e lidhur me llaç gelqereje. Në dallim nga të gjitha ndërtimet e tjera të Kamenicës (Kamenica), brezat e drurit që lidhin muraturën e kullës janë të futur brenda trashësisë së saj. Në se krahasojmë kullën e Rrahut me këtë do të vërejmë një sërë ndryshimesh jo vetëm në kompozimin e tyre, por edhe në elementë të veçantë. Kështu kulla e Rrahut është pjesë e një ndërtimi më të madh, i cili përfshin dhe një apo dy ambjente, një kat më të ulët se vetë kulla. Ajo, pra, është pjesë e një banesë, siç tregon dhe qënia e oborrit dhe e murit të avllisë.

Kompozimi i saj është i njëjtë me banesat e zhvilluara të fshatit. Kurse kulla është e veçuar, qëndron si njësi më vehte, e palidhur me ndonjë pjesë tjetër. Ajo është ndërtuar në një zonë periferike, disi e veçuar nga fshati. Oxhaku dhe kamaret, anash tij janë vendosur dhe realizuar me të njëjtën mënyrë si në shumë banesa të shek. 18 dhe fillimit të shek.19 në qytetet tona, duke qenë elemente unikale në fshatin e Kamenicës. Këto dallime, që në disa drejtime janë mjaft të rëndësishme, lejojne që kulla Nr. 1 të vendoset kronologjikisht mjaft pas asaj të Rrahut.

Gjendja e saj mĂ« e rrĂ«nuar, nĂ« krahasim me kullĂ«n e pĂ«rmĂ«ndur mĂ« tĂ« vjetĂ«r, duhet shpjeguar me njĂ« punim mĂ« tĂ« dobĂ«t tĂ« muraturĂ«s. NĂ« KamenicĂ« ruhen njĂ« numĂ«r shumĂ« i madh banesash, disa prej tĂ« cilave nĂ« gjĂ«ndje relativisht tĂ« mirĂ«. Natyrisht nĂ« gjendjen e sotme nuk ka mbetur asnjĂ« gjurmĂ« e mbulesave dhe e konstruksioneve prej druri. Kompozimi elementet e veçantĂ« arkitektonikĂ«- konstruktivĂ«, si dhe teknika e ndĂ«rtimit, tregojnĂ« qartĂ« se banesat janĂ« tĂ« ndĂ«rtuara nĂ« njĂ« periudhĂ« relativisht tĂ« afĂ«rt me njera – tjetrĂ«n. VetĂ«m njĂ« grup banesash tĂ« ndĂ«rtuara nĂ« jugperĂ«ndim tĂ« “QafĂ«s sĂ« Pazarit”, duket se i pĂ«rkasin njĂ« kohe mĂ« tĂ« vonĂ«, pasi janĂ« tĂ« ndĂ«rtuara nĂ« njĂ« zonĂ« periferike tĂ« fshatit dhe, nĂ« to, gjejmĂ« tĂ« ndĂ«rtuara nĂ« katin e parĂ« dritare nĂ« dallim nga banesat e tjera, qĂ« ndriçohen nga tĂ« çara nĂ« formĂ« frĂ«ngjije.

Qyteza e Kamenices, Kamenica – Delvine

Banesat ndjekin drejtimin e terrenit, duke pasur kështu orientime të ndryshme nga juglindja, jugperëndimi dhe jugu Ato janë gjithmonë të vendosura me ballin e ngushtë në drejtim të vijave rrushkulluese, duke qenë kështu volumi i tyre normal me to. Kjo vendosje është më racionale në terrenet jo shumë të pjerrët shkëmborë, mbasi nukështë shumë i nevojshëm gërmimi për të bërë të përdorshëm katin përdhes, në anën tjetër largohet më shumë kontakti eventual me ujrat e rreshjeve dhe, së fundi, rritet në mënyrë të ndjeshme aftësia mbrojtëse e banesës.

Shumica dërrmuese e banesave janë dy katëshe, ndërsa banesat përdhese janë shumë të pakta.Për shkak të pjerrësisë të terrenit, në shumicën e rasteve banesat kompozohen me gjysmë-kat, d.m.th. sipërfaqja e katit të parë shtrihet përtej asaj të katit përdhes. Konfiguracioni i tyre në plan është gjithmonë katërkëndësh këndrejtë, në shumë raste me brinjë jo të barabartë dhe, disa herë, edhe me ndonjë qoshe të harkuar apo të thyer për të mos ngushtuar rrugën apo për të bërë më të lehtë kalimin në kthesa.

NĂ« pĂ«rgjithsi banesat kanĂ« nga njĂ« ambient nĂ« secilin kat. SipĂ«rfaqja, disa herĂ«, mjaft e madhe e katit nuk e pĂ«rjashton mundĂ«sinĂ« e ndonjĂ« ndarjeje tĂ« lehtĂ« prej druri tĂ«rthor saj. Mjaft tĂ« rralla janĂ« banesat me dy ambiente, nĂ« katin pĂ«rdhes dhe po aq nĂ« katin e parĂ«. NgushtĂ«sia e truallit, dhe natyra shkĂ«mbore e tij ka bĂ«rĂ« qĂ« edhe nĂ« ato raste kur banesa kishte njĂ« oborr tĂ« rrethuar me mure guri, pĂ«rbri faqes ku ishin hyrjet, ai ishte shumĂ« i vogĂ«l. Por ka dhe shumĂ« raste kur hyrja pĂ«r nĂ« banesa bĂ«het drejtpĂ«rdrejt nga rruga. PĂ«r t’u vĂ«rejtur Ă«shtĂ« dhe njĂ« praktikĂ« e pĂ«rhapur gjĂ«rĂ«sisht nĂ« ndĂ«rtimin e banesave; ajo e ndĂ«rtimit tĂ« njĂ« banese tĂ« dytĂ«, ngjitur me tĂ« parĂ«n dhe, disa herĂ« edhe tĂ« njĂ« banese tĂ« tretĂ«.

Në shumicën e rasteve shtesa e re përbën një banesë më vehte, që për nga kompozimi është e njëjtë me banesën së cilës i përngjitet. Më të rrallë janë rastet kur banesës i shtohen një apo dy ambiente. Kjo dukuri shpjegohet me rritjen e numrit të pjesëtarëve të familjeve, mbasi gjurmët e komunikimit të brëndshëm, ndërmjet tyre, tregojnë se ato i shërbenin një familjeje të vetme.

NĂ« grumbullimin e madh tĂ« rrĂ«nojave tĂ« fshatit, u studiuan rrĂ«nojat e shtatĂ« kishave tĂ« shpĂ«rndara nĂ« zona tĂ« ndryshme tĂ« tij. Tri prej tyre ndodhen nĂ« pjesĂ«n e lartĂ« tĂ« kodrĂ«s perĂ«ndimore, njĂ« nĂ« pjesĂ«n jugore tĂ« saj, dy nĂ« “ QafĂ«n e Pazarit” dhe kisha e fundit nĂ« kodrĂ«n mĂ« tĂ« ulĂ«t lindore, tĂ« cilat paraqesin mĂ« sĂ« miri ndĂ«rtimet e kĂ«saj gjinie ndĂ«rtimesh. NjĂ« kishĂ« e rrĂ«nuar ndodhej larg fshatit, nĂ« anĂ«n juglindore tĂ« tij. TĂ« gjitha ato janĂ« me planimetri njĂ« nefshe e mbuluar me çati druri. SĂ« pakut dy prej tyre, qĂ« janĂ« dhe mĂ« tĂ« mĂ«dhatĂ«, datojnĂ« tĂ« shekujve XIII-XV ndĂ«rsa tĂ« tjerat nuk vendosen lehtĂ« nĂ« kohĂ« dhe duhen studime tĂ« mĂ«tejshme. Studimi i kĂ«tyre kishave pĂ«r kĂ«tĂ« arsye paraqet interes sepse ndonjĂ« prej tyre na jep tĂ« dhĂ«na me mjaft vlerĂ« pĂ«r vendosjen nĂ« kohĂ« tĂ« fshatit dhe ndĂ«rtimeve tĂ« tij.

Arkitektura e ndërtimeve të fshatit të braktisur të Kamenicës përbën një dëshmi të lashtë në trajtimin arkitektonik- konstuktiv të banesës. Për këtë arsye ajo zë një vënd me rëndësi të veçantë në trashëgiminë arkitektonike të së kaluarës. Ky vendbanim i ruajtur relativisht mirë, dallohet për një unitet të theksuar të ndërtimeve në planin arkitektonik dhe atë konstuktiv. Tipizimi i ndërtimeve ështe një dukuri që shfaqet në mënyrë të spikatur dhe vjen i natyrshëm, kryesisht për shkak të thjeshtësisë së kompozimit të banesave që përfshijnë një numer relativisht të vogël ambientesh, duke pasqyruar kushte ekonomiko- shoqërore relativisht të qëndrueshme dhe duke ruajtur kështu, traditën në mënyrën e jetës, pra, dhe në ndërtimin e banesave.

Banesa e Kamenicës është një tip i thjeshtë, ajo është e ndarë funksionalisht në dy kate. Kati përdhes, zakonisht me sipërfaqe më të vogël se ajo e katit të parë, është i pabanuar, ndërsa kati i parë është i banuar. Banesa është mjaft e mbyllur. Muret e fortë prej guri, hapësirat minimale për ndërlidhje me ambientin e jashtëm dhe mungesa, thuajse e plotë e dritareve apo hapësirat e tyre shumë më të vogla, i japin banesës një karakter të theksuar mbrojtës.

Banesat e Kamenicës dallohen për një primitivizim të theksuar, ku utilitarizimi është realizuar me mjetet më të thjeshta. Megjithëse nuk ruhet thuajse asnjë gjurmë për të gjykuar mbi arkitekturën e brendshme, kuptohet qartë se ajo ka qenë shumë e thjeshtë. Mungojnë krejtësisht oxhaqet, gjë që tregon se zjarri ndizej në vatër, pra, mungonte dhe tavani. Mungesa e dritareve i bënte të errët ambientet por këtu duhet pasur parasysh dhe fakti se banesa ishte më fort një strehë për fjetje, mbasi të aftët për punë, burra e gra, e kalonin ditën jashtë me punët e shumta të blegtorisë e bujqësisë. Kompozimi volumor i tyre është përcaktuar nga pjerrësia dhe natyra shkëmbore e terrenit.

Ekzemplarët e shumtë të banesës me gjysëmkat me një kthinë të banuar, janë një dëshmi bindëse se kjo banesë lindi si një zgjidhje racionale me konditat e një zhvillimi relativisht të ulët të jetës ekonomike të fshatit,që kushtëzonte një minimum prej dy kthinash. Ky numër minimal ambientesh bëri që faktori i terrenit, në rastin tonë jo i rrafshët të merrte një rëndësi thuajse vendimtare në kompozimin volumor të banesës me gjysëmkat.

Kjo ngritje jo e plotĂ« e banesĂ«s nĂ« lartĂ«si, pra, qenija e ambientit tĂ« banuar pjesĂ«risht nĂ« kat e pjesĂ«risht pĂ«rdhes, konsiderohet si hapi i parĂ« drejt kalimit nga banesa pĂ«rdhese nĂ« atĂ« me kat. Po tĂ« jetĂ« kĂ«shtu banesĂ«s sĂ« zonave kodrinore e malore, i takon sĂ« pari, tĂ« tentojĂ« drejt tĂ« banesĂ«s me kat, qĂ« , padyshim, pĂ«rbĂ«n njĂ« hap cilĂ«sor nĂ« rrugĂ«n e gjatĂ« tĂ« zhvillimit tĂ« banesĂ«s. Me shumĂ« interes Ă«shtĂ« sidomos banesa me kullĂ«, e cila pĂ«r nga kompozimi dhe raporti volumor, ndĂ«rmjet kullĂ«s dhe banesĂ«s e konceptuar si njĂ«si e vetme, pĂ«rbĂ«n njĂ« lloj tĂ« veçantĂ« nĂ« arkitekturĂ«n e banesĂ«s shqiptare. BashkĂ«rendimi i kullĂ«s, nĂ« kuptimin e njĂ« ndĂ«rtimi me tipare tĂ« theksuara mbrojtĂ«se me banesĂ«n, Ă«shtĂ« njĂ« fenomen i njohur nĂ« banesĂ«n shqiptare.

KĂ«shtu njĂ« lloj “kamerijeja” nĂ« banesat gjirokastrite Ă«shtĂ« njĂ« kullĂ« me tipare tĂ« theksuara tĂ« mbrojtjes pasive. Gjithashtu tĂ« njohura janĂ« dhe banesat e tipit “kullĂ«â€, pra, banesat e fortifikuara, nĂ« tĂ« cilĂ«n mund tĂ« pĂ«rfshihet kulla e KamenicĂ«s. Por ajo qĂ« pĂ«rbĂ«n tĂ« veçantĂ«n nĂ« banesĂ«n me kullĂ« tĂ« KamenicĂ«s Ă«shtĂ« kompozimi i saj dhe raporti sipĂ«rfaqĂ«sor ndĂ«rmjet kĂ«tyre dy njĂ«sive. NĂ« banesĂ«n me kullĂ«, sipĂ«rfaqja e dobishme e kullĂ«s zĂ« mĂ« tepĂ«r se gjysmĂ«n e sipĂ«rfaqes sĂ« pĂ«rgjithshme tĂ« ndĂ«rtimit. Ky tregues, si dhe kompozimi me lidhje organike funksionale, ndĂ«rmjet kullĂ«s dhe pjesĂ«s tjetĂ«r tĂ« ndĂ«rtimit, tregon se vetĂ« kulla kishte dhe funksione banimi dhe nuk ishte pĂ«r mbrojtje pasive nĂ« rast tĂ« ndonjĂ« rreziku.

Ne gjëndjen e sotme të njohjes dhe studimit të trashëgimisë në lëmin e banesës popullore, banesat e Kamenicës përbëjnë një dëshmi mjaft të lashtë të kësaj kategorie ndërtimesh në vëndin tonë dhe, janë padyshim, më të vjetrat në lloin e banesave me gjysëmkat, aq të përhapura në vëndin tonë si në qytete dhe në fshatra të ngritur në terrene të pjerrët. Kualiteti i mirë i muraturës dhe në përgjithësi niveli i mirë i ndërtimeve, e bëjnë të qartë se Kamenica është ndërtuar nga mjeshtra profesionistë. Teknika e ndërtimit është mjaft e thjeshtë, mungojnë harqet dhe qemeret. Arkitrarë prej një blloku të vetëm mbulonin hapësirat e dyerve, por nuk përjashtohet dhe përdorimi i drurit.

Mungesa e brezave të drurit në banesat, shpjegohet me përdorimin e lidhësit të fortë prej llaçi gëlqereje, lartësisë relativisht të ulët të ndërtimeve dhe terrenit të fortë shkëmbor. Banesat e Kamenicës kanë aftësi në kompozimin e tyre me rrënojat banesave të Mistrës. Por banesat e Mistrës, në dallim nga të Kamenicës, janë mjaft të pasura në elementë të veçantë arkitektonike dhe më të mëdha në përmasa. Me interes është gjithashtu të vërejmë se në Mistra takohet dhe ndërtimi i kullave së bashku me banesën; në disa raste me kompozim të njëjtë me ato të Kamenicës Orlandos i daton ato rreth shekujve XIII-XV.

Qyteza e Kamenices, Kamenica – Delvine

Problem i vĂ«shtirĂ« pĂ«r t’u zgjidhur, pĂ«r mungesĂ« hĂ«pĂ«rhĂ« tĂ« dhĂ«nash, Ă«shtĂ« datimi i ndĂ«rtimeve tĂ« KamenicĂ«s dhe braktisjes sĂ« fshatit. Gjendja e rrĂ«nimeve, e cila Ă«shtĂ« thuajse e tĂ« njĂ«jtit nivel nĂ« tĂ« gjithĂ« ndĂ«rtimet e tij sugjeron njĂ« braktisje kolektive tĂ« fshatit qĂ« ndodhte shpesh nĂ« ato kohĂ« tĂ« vĂ«shtira. PĂ«r kohĂ«n e braktisjes sĂ« fshatit merren nĂ« konsideratĂ«: pĂ«rmĂ«ndja nĂ« tefterin e rregjistrimit tĂ« vitit 1583, dhe mospĂ«rmĂ«ndja nga Çelebiu nĂ« mesin e shek. XVII duke mbetur kĂ«shtu fillimi i shek. XVII koha mĂ« e mundĂ«shme gjatĂ« tĂ« cilĂ«s tĂ« jetĂ« kryer braktisja.

NdĂ«rtimet e KamenicĂ«s, siç kemi pĂ«mĂ«ndur mund t’i ndajmĂ« kronologjikisht nĂ« dy grupe: NĂ« grupin e parĂ«, bĂ«jnĂ« pjesĂ« ndĂ«rtimet nĂ« “qafĂ«n e pazarit” dhe nĂ« dy lartĂ«sitĂ« pranĂ« tij, nĂ« grupin e dytĂ«, mĂ« tĂ« vonĂ«, ndĂ«rtimet nĂ« jugperĂ«ndim tĂ« “qafĂ«s sĂ« Pazarit”.PĂ«r mendimin tonĂ« ato tĂ« grupit tĂ« parĂ« mund tĂ« datohen rreth shek. XIV-XV ndĂ«rsa tĂ« grupit tĂ« dytĂ« rreth XV-XVI. NĂ« grupin e parĂ« pĂ«rfshihet dhe banesa me kullĂ« ndĂ«rsa kulla duhet t’i pĂ«rkasĂ« shek. XVI-XVII. Studimi sistematik i rrĂ«nimeve tĂ« kĂ«saj qĂ«ndre tĂ« banuar nĂ« tĂ« ardhmen, pa dyshim, do t’i japĂ« njĂ« pĂ«rgjigje mĂ« tĂ« bazuar e mĂ« tĂ« saktĂ« shumĂ« çështjeve, sidomos vendosjes nĂ« kohĂ« tĂ« kĂ«tyre ndĂ«rtimeve. 

Burimet nga regjistrat osmane tregojnĂ« qĂ« fshati nĂ« fund tĂ« jetĂ«s sĂ« tij ka pasur 606 familje dhe ishte njĂ« nga qendrat qĂ« paguante mĂ« shumĂ« taksa nga çdo qyte tjetĂ«r i ShqipĂ«risĂ«, kishte 606 familje, ishte njĂ« qendĂ«r e rĂ«ndĂ«sishme ekonomike. Kishte pesĂ« lagje. Lagja kryesore e KamenicĂ«s kishte rrĂ«noja qĂ« i kemi dokumentuar tashmĂ«. BĂ«het fjalĂ« pĂ«r 110 banesa dhe 12 kisha. JanĂ« zbuluar nja katĂ«r punishte vaji, etj”. NdĂ«r zbulimet mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme, arkeologu SkĂ«nder Muçaj pĂ«rmend dy nga rezidencat kryesore tĂ« fshatit, ku sipas tij njĂ«ra Ă«shtĂ« ajo e kishĂ«s e tjetra e pronarit administrativ tĂ« fshatit. “Nga kĂ«rkimet qĂ« kemi bĂ«rĂ« janĂ« zbuluar se dy prej ndĂ«rtesave janĂ« rezidenca shumĂ« tĂ« mĂ«dha, me ambiente tĂ« shumta, me njĂ« sipĂ«rfaqe tepĂ«r tĂ« madhe, me punishte e me prodhime tĂ« ndryshme. KĂ«shtu qĂ« marrin vlera nĂ« kĂ«tĂ« kĂ«ndvĂ«shtrim, sepse fillimet e kĂ«tij fshati, ne i kemi qĂ« nĂ« shekullin e 12-tĂ«. QĂ« nga shekulli i XII, e kemi tĂ« argumentuar se ka filluar jeta nĂ« kĂ«tĂ« fshat dhe ka vazhduar tĂ« ketĂ« jetĂ« deri nĂ« fillimin e shekullit tĂ« XVII.

NĂ« fillim tĂ« shekullit tĂ« XVIII kĂ«to banesa janĂ« braktisur, sidomos lagja kryesore qĂ« Ă«shtĂ« Kamenica Ă«shtĂ« braktisur pĂ«rfundimisht. Kemi dokumentuar nĂ« mĂ«nyrĂ« sipĂ«rfaqĂ«sore edhe njĂ« lagje tjetĂ«r, ku duken gjurmĂ«t e banesave, ku Ă«shtĂ« njĂ« kishĂ« e njĂ« manastir, etj. ËshtĂ« edhe njĂ« lagje tjetĂ«r qĂ« duhet studiuar, ku ruhen toponimet, e ku ka edhe banesa, qĂ« Ă«shtĂ« e paeksploruar deri tani”. ArkeologĂ«t e kĂ«saj ekspedite, tĂ« zhvilluar vetĂ«m pĂ«rgjatĂ« tri javĂ«ve nĂ« muajt korrik-gusht, pohojnĂ« se me kĂ«to zbulime Kamenica po merr vlera tĂ« veçanta. ËshtĂ« bĂ«rĂ« tashmĂ« dokumentimi grafik,duke u ruajtur materialet e para sipĂ«rfaqĂ«sore qĂ« do tĂ« studiohen pĂ«r tĂ« parĂ« periudhĂ«n se kur ka filluar ky fshat dhe se kurrĂ« ka pĂ«rfunduar. â€œKy fshat hyn nĂ« atĂ« periudhĂ«, kur nĂ« zonĂ«n e Mesdheut fillojnĂ« tĂ« ndĂ«rtohen fshatra dhe tĂ« kthehen nĂ« qytete”, rrĂ«fen drejtuesi i ekspeditĂ«s, SkĂ«nder Muçaj. “Madje ishin hapat e para tĂ« ndĂ«rtimit qĂ« nisin tĂ« funksionojnĂ« si qytete deri nĂ« shekullin e X dhe tĂ« XI. E tillĂ« do tĂ« jetĂ« panorama e fshatit qĂ« po studiojmĂ«, njĂ« zhvillim qĂ« ndodhte paralelisht nĂ« territorin Mesdheut, edhe me fshatrat e ItalisĂ« dhe GreqisĂ«. Duke zbuluar nivelin e jetesĂ«s nĂ« fshatin e KamenicĂ«s zbulojmĂ« se territori i ShqipĂ«risĂ« nĂ« atĂ« kohĂ« ishte nĂ« tĂ« njĂ«jtin nivel me vendet e tjera.

Aty kemi banesa me dy, tre, katĂ«r kate. Kemi njĂ« urbanistikĂ« tĂ« pĂ«rcaktuar. NĂ« qoftĂ« se shohim sot lagjen e Mangalemit, nĂ« KamenicĂ« Ă«shtĂ« njĂ« shumĂ«fish i lagjes sĂ« Mangalemit”, thotĂ« SkĂ«nder Muçaj, duke rrĂ«fyer edhe se fizionomia e kĂ«tij fshati Ă«shtĂ« i sĂ« njĂ«jtĂ«s periudhe mesjetare, ku arkitektura e kĂ«saj periudhe ka marrĂ« edhe tipare orientale. Mendimi i arkeologut pas kĂ«tij zbulimi Ă«shtĂ« qĂ« tĂ« hapen mjedise tĂ« vizitueshme dhe nĂ«se ky fshat do tĂ« ruhet i gjithi do tĂ« ketĂ« interes tĂ« madh pĂ«r turistĂ«t. â€œKa ndĂ«rtesa nĂ« kĂ«mbĂ« qĂ« vetĂ«m çatitĂ« u mungojnĂ« dhe ruhen me shenja tĂ« qarta tĂ« 3 dhe 4 kateve nĂ«pĂ«r muret e tyre. JanĂ« elementĂ« qĂ« datojnĂ« deri nĂ« shekullin e XII dhe kanĂ« vijuar deri nĂ« shekullin e XVI-XVII. Edhe pse janĂ« braktisur qĂ« nga shek. i XVII, muret qĂ«ndrojnĂ« ende nĂ« kĂ«mbĂ«, pĂ«r arsye tĂ« teknikĂ«s sĂ« pĂ«rsosur tĂ« ndĂ«rtimit”, shpjegon arkeologu Muçaj, ndĂ«rsa kujton se pĂ«r zbulime tĂ« mĂ«tejshme arkeologjike ShqipĂ«risĂ« i mungojnĂ« arkeologĂ«t. “Problemi Ă«shtĂ« se ka pak persona qĂ« merren me arkeologji. Ka pak arkeologĂ«.

Qyteza e Kamenices, Kamenica – Delvine

Numri i arkeologĂ«ve nĂ« ShqipĂ«ri Ă«shtĂ« i pamjaftueshĂ«m pĂ«r ekspeditat arkeologjike, qĂ« bĂ«hen me tre-katĂ«r veta”, shprehet ai, ndĂ«rsa i kthen sytĂ« sĂ«rish nga zbulimet nĂ« KamenicĂ«. “Duhet parĂ« se ç’domethĂ«nie kanĂ« kĂ«to banesa me tre e madje me katĂ«r kate, tĂ« cilat u kanĂ« rezistuar shekujve. Ne shohim se ato plotĂ«sojnĂ« kushtet e topografisĂ« sĂ« njĂ« qyteti tĂ« kohĂ«s, edhe pse nuk arriti tĂ« kthehet nĂ« njĂ« qytet plotĂ«sisht, por ka shumĂ« elementĂ« tĂ« njĂ« qyteti si dyqanet e punishtet. 

Shkaku mund tĂ« ketĂ« qenĂ« se ishte larg rrugĂ«ve tĂ« kalimit dhe nĂ« kĂ«tĂ« zonĂ« mĂ« afĂ«r rrugĂ«ve tĂ« kalimit ishte Delvina. KĂ«shtu Kamenica mbeti jashtĂ« vĂ«mendjes si qendĂ«r administrative dhe e zhvilluar, ku gjenden tĂ« dhĂ«na tĂ« rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r studimin e gjithĂ« mesjetĂ«s”. NdĂ«rsa rrĂ«fen pĂ«r rĂ«ndĂ«sinĂ« e kĂ«tyre zbulimeve arkeologu SkĂ«nder Muçaj tĂ«rheq vĂ«mendjen se “kĂ«rkime duhen bĂ«rĂ« edhe nĂ« veri me gĂ«rmimet si nĂ« Dalmaci, BanjĂ«, etj, ku ka tĂ« dhĂ«na me interes qĂ« fillojnĂ« nga shekulli IX deri nĂ« shekullin e XV”.

Website Saranda Web

Facebook Saranda Web

Instagram saranda.web

Youtube sarandaweb

Tiktok saranda.web

Pinterest sarandaweb

in sarandaweb

The post KAMENICA – Qyteti i braktisur i Kamenices ne Delvine appeared first on Saranda News.

]]> https://sarandanews.net/kamenica/feed/ 0 FINIQI ANTIK – Guide nga arkeologĂ«t & historianĂ«t Halil Shabani dhe Jani Koçillari https://sarandanews.net/finiqi-antik-guide-nga-arkeologet-historianet-halil-shabani-dhe-jani-kocillari/ Sat, 14 Oct 2023 10:22:54 +0000 https://sarandaweb.net/?p=74915 FINIQI ANTIK – Guide FINIQI ANTIK – Guide nga arkeologĂ«t dhe historianĂ«t Halil Shabani dhe Jani Koçillari. VIDEO Website Saranda Web Facebook Saranda Web Instagram saranda.web Youtube sarandaweb Tiktok saranda.web Pinterest sarandaweb in sarandaweb FINIQI ANTIK – Guide Finiqi Antik – The ancient Phoenice u themelua para shekullit tĂ« 5 para Krishtit. Ndodhet nĂ« njĂ« kodĂ«r qĂ« ndodhet midis qyteteve tĂ« SarandĂ«s […]

The post FINIQI ANTIK – Guide nga arkeologĂ«t & historianĂ«t Halil Shabani dhe Jani Koçillari appeared first on Saranda News.

]]> FINIQI ANTIK – Guide

FINIQI ANTIK – Guide nga arkeologĂ«t dhe historianĂ«t Halil Shabani dhe Jani Koçillari.

VIDEO

Website Saranda Web

Facebook Saranda Web

Instagram saranda.web

Youtube sarandaweb

Tiktok saranda.web

Pinterest sarandaweb

in sarandaweb

FINIQI ANTIK – Guide

Finiqi Antik – The ancient Phoenice u themelua para shekullit tĂ« 5 para Krishtit. Ndodhet nĂ« njĂ« kodĂ«r qĂ« ndodhet midis qyteteve tĂ« SarandĂ«s dhe DelvinĂ«s, ku sot gjendet qyteti me tĂ« njĂ«jtin emĂ«r. Pas shpĂ«rbĂ«rjes sĂ« mbretĂ«risĂ« sĂ« Epirit, qyteti antik i PhoenicĂ«s luajti njĂ« rol tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m nĂ« dy mĂ«nyra. SĂ« pari, nĂ« vitin 231 pes u themelua si qyteti kryeqytet administrativ i Epirotes. SĂ« dyti, nĂ« Finiq u nĂ«nshkrua marrĂ«veshja e paqes ndĂ«rmjet MaqedonisĂ« dhe RomĂ«s.

Teatri – FINIQI ANTIK – Guide

Teatri gjithashtu funksiononte si vendi i mbledhjes sĂ« “TĂ« gjithĂ« Epirotes rreth Phoenice”. KĂ«tu u morĂ«n vendime tĂ« mĂ«dha nĂ« lidhje me paqen, luftĂ«n apo rastet e ndryshme tĂ« gjykimit. Fuqia u ushtrua nga tre gjeneralĂ«: NjĂ«ri ishte udhĂ«heqĂ«si dhe u emĂ«rua prefekti. I dyti ishte sekretari i Kuvendit, dhe i treti ishte garuesi (mbrojtĂ«si). TĂ« tre gjeneralĂ«t ishin pĂ«rkatĂ«sisht nga tre fiset kryesore: MollosĂ«t, KaonĂ«t dhe ThesprotĂ«t. Vendi i caktuar i pelegrinĂ«s sĂ« PhoenicĂ«s ishte Dodona. Qyteti dhe Teatri antik Finiqi – Fazat e ndertimit

FINIQI ANTIK – GuidĂ«

Qyteti antik Finiqi – Teatri Ă«shtĂ« ndĂ«rtuar tri herĂ«, i cili u konfirmua nga gĂ«rmimet arkeologjike gjatĂ« sĂ« cilave u zbuluan tre shtresa ndĂ«rtimi. Faza e parĂ« i pĂ«rket shekullit tĂ« 4 pes. Materiali i ndĂ«rtimit Ă«shtĂ« guri lokal dhe kryesisht guri i fazĂ«s Ă«shtĂ« nxjerrĂ« nga vetĂ« kodra. Faza e dytĂ« e ndĂ«rtimit i pĂ«rket shekullit tĂ« 3 para Krishtit. GurĂ«t e kĂ«saj faze janĂ« tĂ« bardha, tĂ« gdhendura mirĂ«. Mendohet se u sollĂ«n nga guroret e afĂ«rta rreth PhoenicĂ«s. Skena u zgjerua pĂ«r tĂ« pasqyruar ndryshimin nĂ« statusin e PhoenicĂ«s si metropol i ChaonisĂ« dhe kryeqytetit tĂ« Epirit. Teatri, i ndĂ«rtuar nĂ« fazĂ«n e dytĂ«, tejkalon madhĂ«sinĂ« e teatrit tĂ« DodonĂ«s nĂ« dy mĂ«nyra. NĂ« Phoenice diametri i orkestrĂ«s ishte 19.80 metra ndĂ«rsa ajo e Dodona ishte 19.20 metra. Gjithashtu, diametri i hapĂ«sirĂ«s konkave nga qendra nĂ« kokĂ«n e ulĂ«seve Ă«shtĂ« 129.5 metra ndĂ«rsa nĂ« Dodona Ă«shtĂ« 129 metra. NĂ« skenĂ«n e teatrit u gjetĂ«n piedestalet dhe gjurmĂ«t e kĂ«mbĂ«ve tĂ« statujave gjigande. Supozohet tĂ« jenĂ« tĂ« perĂ«ndive ose perandorĂ«ve tĂ« vjetĂ«r. Qyteti antik i Finiqit u fortifikua nĂ« tre faza.

GUIDE NE FINIQIN ANTIK

GUIDE NE FINIQI ANTIK – Qyteti antik i Finiqit – NjĂ« fakt pĂ«rmendet edhe nga historibioli Polifusi. Faza e parĂ« filloi me krijimin e qytetit gjatĂ« shekullit V pes. Kjo fazĂ« vazhdoi deri nĂ« mes tĂ« shekullit IV para Krishtit. Faza e dytĂ« filloi nĂ« mes tĂ« shekullit tĂ« 4-tĂ«, duke arritur kĂ«shtu kulminimin e zhvillimit tĂ« gjithĂ« qytetit. Faza e tretĂ« pĂ«rkon me periudhĂ«n e zhvillimit intensiv tĂ« qytetit dhe prerjen e monedhĂ«s sĂ« parĂ« vendase. Mnedha mbante mbishkrimin “Foinikaieon” “ΩοÎčÎœÎčÎșαÎčέωΜ” gjatĂ« shekullit tĂ« 3 para Krishtit. Kompleksi qendror strukturor i qytetit ishte Akropoli ose Agora, e cila ndodhet nĂ« rrafshnaltĂ«n mĂ« tĂ« lartĂ« tĂ« kodrĂ«s. Akropoli luajti rolin kryesor social dhe e mbajti atĂ« rol deri nĂ« rĂ«nien e qytetit. NĂ« kĂ«tĂ« zonĂ« gjenden monumentet mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme dhe tĂ« ruajtura, si Thesaret dhe Bazilika. ThesaurĂ«t, tĂ« zbuluar sĂ« pari nga Ugolini nĂ« vitin 1926, shĂ«rbyen pĂ«r tĂ« ruajtur thesarin e qytetit dhe “Kuvendin Epirot”.

The post FINIQI ANTIK – Guide nga arkeologĂ«t & historianĂ«t Halil Shabani dhe Jani Koçillari appeared first on Saranda News.

]]> Halil Shabani flet pĂ«r zbulimin mĂ« tĂ« ri arkeologjik nĂ« Konispol – VIDEO https://sarandanews.net/halil-shabani-flet-per-zbulimin-me-te-ri-arkeologjik-ne-konispol-video/ Mon, 21 Aug 2023 18:37:02 +0000 https://sarandaweb.net/?p=73956 Halil Shabani flet pĂ«r zbulimin mĂ« tĂ« ri arkeologjik nĂ« Konispol VIDEO

The post Halil Shabani flet pĂ«r zbulimin mĂ« tĂ« ri arkeologjik nĂ« Konispol – VIDEO appeared first on Saranda News.

]]> Halil Shabani flet për zbulimin më të ri arkeologjik në Konispol

VIDEO

The post Halil Shabani flet pĂ«r zbulimin mĂ« tĂ« ri arkeologjik nĂ« Konispol – VIDEO appeared first on Saranda News.

]]> VILA ANTIKE E ÇUKËS – VIDEO https://sarandanews.net/video-vila-antike-e-cukes/ https://sarandanews.net/video-vila-antike-e-cukes/#respond Fri, 18 Aug 2023 19:39:38 +0000 https://sarandaweb.net/?p=24018 Vila Antike e ÇukĂ«s – NĂ« fshatin ÇukĂ«, pranĂ« qytetit tĂ« SarandĂ«s, ndodhen rrĂ«nojat e njĂ« monumenti antik, nĂ« vendin e quajtur XhumbarĂ«. Monumenti pĂ«rbĂ«het nga njĂ« oborr i fortifikuar me blloqe trapezoidal. NĂ« qendĂ«r tĂ« tijndodhet njĂ« strukturĂ« katĂ«rkĂ«ndore me gjerĂ«si 12 metra dhe disa shkallĂ« tĂ« brendshme qĂ« dĂ«shmojnĂ« se ndĂ«rtesa ka qenĂ« […]

The post VILA ANTIKE E ÇUKËS – VIDEO appeared first on Saranda News.

]]> Vila Antike e ÇukĂ«s – NĂ« fshatin ÇukĂ«, pranĂ« qytetit tĂ« SarandĂ«s, ndodhen rrĂ«nojat e njĂ« monumenti antik, nĂ« vendin e quajtur XhumbarĂ«. Monumenti pĂ«rbĂ«het nga njĂ« oborr i fortifikuar me blloqe trapezoidal. NĂ« qendĂ«r tĂ« tijndodhet njĂ« strukturĂ« katĂ«rkĂ«ndore me gjerĂ«si 12 metra dhe disa shkallĂ« tĂ« brendshme qĂ« dĂ«shmojnĂ« se ndĂ«rtesa ka qenĂ« me dy kate.

Vila Antike e ÇukĂ«s – NĂ« sipĂ«rfaqe dallohen gjithashtu rrĂ«noja ambientesh qĂ« i mbĂ«shteten murit tĂ« oborrit nĂ« pjesĂ«n lindore dhe veriore. Monumenti pĂ«rmendet pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« nga arkeologĂ«t L. M. Ugolini, N. G. L. Hammond dhe Dhimosten Budina. NdĂ«rsa njĂ« gĂ«rmim i pjesshĂ«m arkeologjik i tij Ă«shtĂ« kryer nĂ« vitet 1970 nga M. Dhima. Materiali i dalĂ« nga gĂ«rmimi arkeologjik e daton monumentin rreth gjysmĂ«s sĂ« dytĂ« tĂ« shekullit III p.e.s. Monumenti ka njĂ« fazĂ« tĂ« dytĂ« zhvillimi nĂ« fillimet e periudhĂ«s romake, ku me sa duket sipĂ«rfaqja e ndĂ«rtimit zgjerohet.

Një studim më i kompletuar dhe një planimetri më e detajuar është kryer së fundmi nga projekti shqiptaro-italian që punon në parkun arkeologjik të Finiqit, nga arkeologët E. Giorgi dhe J. Bogdani.

Vila Antike e ÇukĂ«s – Studimet e fundit tregojnĂ« se ky sit arkeologjik Ă«shtĂ« njĂ« fermĂ« e fortifikuar, ndoshta pronĂ« e njĂ« qytetari tĂ« pasur tĂ« kohĂ«s. Vila pasur funksion ekonomik dhe jo ushtarak siç Ă«shtĂ« interpretuar mĂ« parĂ«. Ajo Ă«shtĂ« njĂ«ra prej shumĂ« fermave tĂ« fortifikuara, tĂ« identifikuara nĂ« territorin e KaonisĂ«. Monumenti ka njĂ« fazĂ« tĂ« dytĂ« zhvillimi nĂ« fillimet e periudhĂ«s romake, ku me sa duket sipĂ«rfaqja e ndĂ«rtimit zgjerohet.


Ajo është njëra prej shumë fermave të fortifikuara, të identifikuara në territorin e Kaonisë.

The post VILA ANTIKE E ÇUKËS – VIDEO appeared first on Saranda News.

]]> https://sarandanews.net/video-vila-antike-e-cukes/feed/ 0 SHPELLA e KRESHMOIT – KONISPOL https://sarandanews.net/shpella-kreshmoit-konispol/ https://sarandanews.net/shpella-kreshmoit-konispol/#respond Wed, 22 Mar 2023 17:02:09 +0000 https://sarandaweb.net/?p=70606 Shpella e Kreshmoit – Konispol Shpella e Kreshmoit (Cave of Kreshmoi) ndodhet nĂ« Konispol, nĂ« perĂ«ndim tĂ« qytetit, 1.5 km larg nĂ« vijĂ« ajrore. Nga arkeologĂ«t cilĂ«sohet si shpellĂ« 27 mijĂ« vjeçare, model jo vetĂ«m pĂ«r territorin shqiptar por pĂ«r gjithĂ« EuropĂ«n Juglindore. Ka njĂ« gjatĂ«si 54 m. EshtĂ« me dy degĂ«zime njĂ« nĂ« lindje […]

The post SHPELLA e KRESHMOIT – KONISPOL appeared first on Saranda News.

]]> Shpella e Kreshmoit – Konispol

Shpella e Kreshmoit (Cave of Kreshmoi) ndodhet në Konispol, në perëndim të qytetit, 1.5 km larg në vijë ajrore.

Nga arkeologët cilësohet si shpellë 27 mijë vjeçare, model jo vetëm për territorin shqiptar por për gjithë Europën Juglindore.

Ka njĂ« gjatĂ«si 54 m. EshtĂ« me dy degĂ«zime njĂ« nĂ« lindje dhe njĂ« tjetĂ«r nĂ« perĂ«ndim. Shpella ka njĂ« hyrje tĂ« ekspozuar nga ana perĂ«ndimore, pĂ«rballĂ« detit Jon. LartĂ«sia mesatare e ShpellĂ«s Ă«shtĂ« 6.5 m ndĂ«rsa gjerĂ«sia Ă«shtĂ« 6 m. 

Shpella e Kreshmoit – Zbulimi i shpellĂ«s nĂ« Konispol

Shpella është zbuluar nga arkeologu Halil Shabani në vitin 1987.


Eshte banuar nga paleoliti , neoliti, bronzi, hekuri deri ne shekullin e XII eres sone. Sipas arkeologĂ«ve, Ă«shtĂ« quajtur ShpellĂ« e Kreshmoit, pasi ka shĂ«rbyer si vend pelegrinazhi, ku besimtarĂ«t vinin pĂ«r kreshmĂ«. Nga banorĂ«t vendas njihet edhe si Dera e ShpellĂ«s. 

GjatĂ« luftrave tĂ« ndryshme Shpella ka shĂ«rbyer edhe si vend strehimi pĂ«r t’u mbrojtur banorĂ«t e zonĂ«s.

Shpella e Konispolit – 27 mijĂ« vjeçare

NĂ« shpellĂ« janĂ« zbuluar elementĂ« tĂ« periudhĂ«s sĂ« Neolitit dhe Paleolitit nĂ« njĂ« shtresĂ« kulturore me thellĂ«si mbi 1.5 m. Me prova laboratorike dhe me metodat krahasuese u arrit tĂ« pĂ«rcaktohej edhe mosha e ShpellĂ«s. Ajo rezultoi me vjetĂ«rsinĂ« mĂ« tĂ« lashtĂ«, 26.500 vjeçare”, tregon arkeologu Shabani. Veglat e punĂ«s prej stĂ«rralli e kocke, enĂ«t prej balte, qeramika e pikturuar, terrakotat… Skulpturat e baltĂ«s, farĂ«rat e karbonizuara tĂ« elbit tĂ« egĂ«r, rrushit tĂ« egĂ«r, thiermave… Kockat e dhisĂ« sĂ« egĂ«r, deles, lopĂ«s etj… PĂ«rbĂ«jnĂ« disa nga materialet e pĂ«rfituara tek Shpella e Kreshmoit. 

Vizitoni Shpellën e Kreshmoit në Konispol

Website Saranda Web

Facebook Saranda Web

Instagram saranda.web

Youtube sarandaweb

Twitter Saranda Web

Tiktok saranda.web

Pinterest sarandaweb

in sarandaweb

The post SHPELLA e KRESHMOIT – KONISPOL appeared first on Saranda News.

]]> https://sarandanews.net/shpella-kreshmoit-konispol/feed/ 0 BUTRINTI – Qyteti Antik i Butrintit https://sarandanews.net/butrinti/ https://sarandanews.net/butrinti/#respond Wed, 01 Mar 2023 17:03:00 +0000 https://sarandaweb.net/?p=70891 BUTRINTI Butrinti – Qyteti Antik i Butrintit  ndodhet nĂ« jug tĂ« qytetit tĂ« SarandĂ«s. Butrinti Ă«shtĂ« ndĂ«rtuar mbi njĂ« kodĂ«r, nĂ« kĂ«ndin juglindor tĂ« gadishullit tĂ« Ksamilit. NĂ« njĂ« pozitĂ« mjaft tĂ« mbrojtur natyrore, pĂ«rkundrejt ishullit tĂ« Korfuzit, i themeluar aty nga fillimi i shekullit tĂ« VII p.e.s. Butrinti ngrihet mbi njĂ« kodrinĂ« jo shumĂ« tĂ« lartĂ«, e cila […]

The post BUTRINTI – Qyteti Antik i Butrintit appeared first on Saranda News.

]]> BUTRINTI

Butrinti – Qyteti Antik i Butrintit  ndodhet nĂ« jug tĂ« qytetit tĂ« SarandĂ«s.

Butrinti Ă«shtĂ« ndĂ«rtuar mbi njĂ« kodĂ«r, nĂ« kĂ«ndin juglindor tĂ« gadishullit tĂ« Ksamilit.

Në një pozitë mjaft të mbrojtur natyrore, përkundrejt ishullit të Korfuzit, i themeluar aty nga fillimi i shekullit të VII p.e.s.

Butrinti ngrihet mbi një kodrinë jo shumë të lartë, e cila laget nga të trija anët me uje. Në lindje dhe verilindje të kodrës shtrihet liqeni i Butrintit. Nga ana jugore kalon kanali që lidh liqenin me detin Jon.

Njoftimet mĂ« tĂ« hershme arkeologjike pĂ«r kĂ«tĂ« qytet i kemi nga Qiriaku prej Ankone. Ai duke udhĂ«tuar pĂ«r nĂ« Greqi, u ndal edhe nĂ« kĂ«tĂ« qytet.  Ketu pa tepricat e ndĂ«rtimeve antike, pjesĂ« statujash dhe kopjoi disa mbishkrime qĂ« tani kanĂ« humbur. NĂ« fillimin e shekullit tĂ« kaluar Butrintin e vizitojnĂ« udhĂ«tarĂ« tĂ« tjerĂ«, si Martin, Liku e Pukevili.

Butrinti – Zbulimet e Ugolinit

Misioni arkeologjik italian i kryesuar nga Ugolini zhvilloi gĂ«rmimet nĂ« kĂ«tĂ« qytet prej vitit 1928-1936. Pas vdekjes sĂ« tij punimet i vazhduan P. Markoni dhe mĂ« vonĂ« D. Mustilli deri nĂ« vitin 1940. Si rezultat i gĂ«rmimeve shumĂ«vjeçare, nĂ« Butrint kanĂ« dal nĂ« dritĂ« njĂ« tok periudhash historike. Po ashtu edhe monumentesh si mĂ« poshtĂ«: Kalaja, Teatri, Agoraja, Portiku, Tempujt, Bazilika e madhe, Baptisteri, etj.

Periudha romake qĂ« u karakterizua nga zgjerimi i sipĂ«rfaqes sĂ« qyetit. Pati dhe njĂ« hop tĂ« madh ndĂ«rtimesh ku mbizotĂ«rojnĂ« ndĂ«rtimet e karakterit shoqĂ«ror. Keto jane:  Gjimnazi, kapitoli, banjat, ujĂ«sjellĂ«si (aquedukti) 5 km i gjatĂ«, çezmat. Qyteti u zgjerua nĂ« fushĂ«n e VrinĂ«s dhe nĂ« Diaporit. Qyteti mori edhe statusin e kolonisĂ« nĂ« periudhĂ«n e Oktavian Augustit.

Butrinti më vonë

Periudha paleokristiane (bizantine). Qendra e qytetit u spostua pranĂ« Baptisterit, ku krahas Baptisterit (pagĂ«zimorja) shek. V- VI pas Krishtit. PĂ«rveç formĂ«s arkitekturore njĂ« vend tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m zĂ« mozaiku( 69 medalione) shumĂ«ngjyrĂ«sh  pasqyrohen shpendĂ«t dhe kafshĂ«t e territorit pĂ«rreth.

NjĂ« numĂ«r kishash e rrethojnĂ« kĂ«tĂ« monument ku mbi tĂ« gjitha vlerĂ« tĂ« veçantĂ« ka Bazilika e madhe.  Ajo  flet pĂ«r njĂ« qendĂ«r episkopale e varur nga Nikopoli.

Periudha veneciane karakterizohet nga ndĂ«rtime fortifikuese (1368) si kalaja trekĂ«ndore pĂ«rballĂ« Butrintit. Kullat nĂ« hyrje dhe kalaja veneciane nĂ« Akropol me njĂ« kryekullĂ« nĂ« qendĂ«r. NdĂ«rsa Ali PashĂ« Tepelena ndĂ«rtoi fortesĂ«n nĂ« derdhje tĂ« kanalit tĂ« Vivarit nĂ« vitet 1808-1811.

Butrinti pjesĂ« e “UNESKO“

Butrinti ishte njĂ« qytet dhe peshkopatĂ« e lashtĂ« ilire dhe mĂ« vonĂ« arbĂ«rore. Gjasa janĂ« tĂ« ketĂ« qenĂ« i banuar qĂ« nga kohĂ«rat parahistorike. Butrinti popullohej nga kaonĂ«t, mĂ« vonĂ« njĂ« koloni romake dhe njĂ« peshkopatĂ«. Butrinti hyri nĂ« rĂ«nie nĂ« Antikitetin e VonĂ«, para se tĂ« braktisej gjatĂ« MesjetĂ«s. NjĂ« tĂ«rmet i madh pĂ«rmbyti pjesĂ«n mĂ« tĂ« madhe tĂ« qytetit.

Butrinti – Legjenda e Butrintit

Ankizi me anijet u nis nga Ambrakia
 Dhe, duke lundruar pranĂ« bregdetit arriti nĂ« Butrot, liman i Epirit. Enea nĂ« anĂ«n tjetĂ«r, me ushtarĂ«t mĂ« tĂ« zgjedhur, pas njĂ« udhĂ«timi qĂ« zgjati dy ditĂ«, arriti nĂ« DodonĂ«. QĂ«llimi ishte qĂ« tĂ« kĂ«rkonte mendimin e perĂ«ndisĂ«.: KĂ«tu gjeti edhe ata trojanĂ« qĂ« kishin ikur bashkĂ« me Helenin. Si morĂ«n pĂ«rgjigje hyjnore mbi punĂ«n e kolonisĂ«, i dhuruan zotit, bashkĂ« me dhuratat e tjera trojanĂ« edhe kratere bakri.

Butrinti – Mbishkrimet nĂ« Butrint

Disa nga ato ndodhen edhe sot akoma aty me mbishkrime shumë të vjetra, që tregojnë emrat e dhuruesve.

SĂ« kĂ«tejmi, pastaj arriti tek anijet pas njĂ« udhĂ«timi qĂ« zgjati mĂ« se katĂ«r ditë 

NĂ« fund tĂ« viteve 30 tĂ« shekullit tĂ« kaluar, arkeologu italian Ugolini pĂ«rmend gojĂ«dhĂ«nĂ«n mbi zanafillĂ«n e largĂ«t tĂ« Butrintit. Heleni qĂ« kishte ardhur nĂ« Epir nga Troja. Ai po pĂ«rgatitej tĂ« bĂ«nte flijimin ritual pas zbritjes nĂ« tokĂ«. Demi qĂ« do t’u flijohej perĂ«ndive, e goditur, i shpĂ«toi nga duart dhe kaloi detin me not. Heleni, duke parĂ« kĂ«tu njĂ« paralajmĂ«rim tĂ« perĂ«ndive, themeloi njĂ« qytet qĂ« ia vuri emrin Buthrotos.

Sipas Plutarkut, perĂ«ndia Pan vdiq pikĂ«risht nĂ« Butrinti. Dhe çasti i vdekjes se tij, u bĂ« shkak pĂ«r klithmat e shtojzovalleve. Ato tĂ« cilat njoftonin barinjtĂ« anekĂ«nd KaonisĂ« pĂ«r kĂ«tĂ« humbje tragjike pĂ«r mbrojtĂ«sin e pyjeve dhe tĂ« luleve.

Butrinti – DEA E BUTRINTIT

Dea e Butrintit – Perla e zbulimeve arkeologjike tĂ« Butrinit Ă«shtĂ« busti i njohur si “Koka e Deas” 50 cm i lartĂ«.

Ky bust i vendosur mbi një shtatore femre i përket shek IV B.C.

Ajo u zbulua nga arkeologu Italian Ugolini në vitin 1928.

Fillimisht ai e identifikoi me hyjneshën e qytetit me emrin Dea. Më pas e identifikoi me kokën e Apollonit. Dea e Butrintit sot ndodhet në Muzeun Historik Kombëtar në Tiranë.

PĂ«r mĂ« shumĂ« VIDEO na ndiqni nĂ« kanalin tonĂ« nĂ« youtube. Saranda Web

Dea e Butrintit, është koka e një skulpture gjetur në sitin arkeologjik të Butrintit më 1928. Ajo ka tipare femërore që mund të përfaqësojë hyun Apollon.

Butrinti – Dea e Butrintit

Bëhet fjalë për një kokë punuar në një mermer tejet të veçantë për nga gjendja. Ajo është gjetur e ruajtur, duke mos pasur asnjë plasje në faqatë.

Me tiparet femërore, mund të përshfaqë hyun Apolon. Ky fragment do të ketë qenë pjesë e një skulpture 2,5 metra të lartë.

Dea e Butrintit – Si u zbulua

U zbulua nĂ« vitin 1928, gjatĂ« gĂ«rmimeve Arkeologjike tĂ« misionit Italian nĂ« Butrint drejtuar nga konti Luigi Ugolini. DĂ«shmohet se objekti, me vlera tĂ« rralla kulturore dhe historike, u grabit dhe u dĂ«rgua nĂ« Itali. U rikthye nĂ« vendin tonĂ« nga qeveria Italiane nĂ« vitin 1981. Ky Ă«shtĂ« versioni i statujĂ«s, qĂ« sipas gjitha gjasave, paraqet PerĂ«ndinĂ« Apollo, nĂ« formĂ«n e tij androgjene. Ajo zakonisht lidhej me Apolon si muzikant, apo udhĂ«heqĂ«s i Muzave… Dhe njihej si Apollo i Antiumit, apo Apollo i Cyrenes.

Trupi i statujĂ«s duhet tĂ« ketĂ« qenĂ« mashkullor
 Duke paraqitur Apolon tĂ« mbĂ«shtjellur nĂ« tunikĂ«.. Duke u mbĂ«shtetur nĂ« njĂ« lyrĂ«, apo trung tĂ« vogĂ«l druri. NdĂ«rsa, siç duket, koka ka tipare femĂ«rore
 Me flokĂ«t e lidhura nĂ« dy ndarje mbi kokĂ«, ngjashmĂ«ri me statujat e AfĂ«rditĂ«s
 Me lĂ«vizjen e kokĂ«s nĂ« njĂ«rĂ«n anĂ«, dhe veti tĂ« buta si sytĂ« dhe buzĂ«t. Nga madhĂ«sia e statujĂ«s, mund tĂ« sugjerohet se ka qenĂ« statujĂ« tempullore. Pra Butrinti duhet tĂ« ketĂ« pasur njĂ« tempull tĂ« dedikuar Apollos dhe DafinĂ«s.

Gjendet i ekspozuar në Muzeun Historik Kombëtar.

Vizitoni Butrintin

Website Saranda Web

Facebook Saranda Web

Instagram saranda.web

Youtube sarandaweb

Twitter Saranda Web

Tiktok saranda.web

Pinterest sarandaweb

Linktree sarandaweb

in sarandaweb

The post BUTRINTI – Qyteti Antik i Butrintit appeared first on Saranda News.

]]> https://sarandanews.net/butrinti/feed/ 0 Butrint National Park https://sarandanews.net/butrint-national-park/ https://sarandanews.net/butrint-national-park/#respond Sun, 19 Feb 2023 10:23:00 +0000 https://sarandaweb.net/?p=71480 Butrint National Park Butrint National Park – The Ancient City of Butrinti is located south of the city of Saranda. Butrint National Park is built on a hill, in the southeast corner of the Ksamil peninsula. In a fairly protected natural position, opposite the island of Corfu, founded there from the beginning of the 7th […]

The post Butrint National Park appeared first on Saranda News.

]]> Butrint National Park


Butrint National Park – The Ancient City of Butrinti is located south of the city of Saranda.

Butrint National Park is built on a hill, in the southeast corner of the Ksamil peninsula.

In a fairly protected natural position, opposite the island of Corfu, founded there from the beginning of the 7th century BC.

Butrint rises on a not very high hill, which is wet from three sides with water. To the east and northeast of the hill lies Butrint lake. From the southern side passes the channel that connects the lake with the Ionian Sea.

The earliest archaeological notices about this city come from Cyriacus of Ancona. Traveling to Greece, he also stopped in this city. Here he saw the remains of ancient buildings, parts of statues and copied some inscriptions that are now lost. At the beginning of the last century, Butrint was visited by other travelers, such as Martin, Liku and Pukevili.

Butrint National Park – Ugolin’s discoveries in Butrint


The Italian archaeological mission led by Ugolini carried out excavations in this city from 1928-1936. After his death, the works were continued by P. Markoni and later by D. Mustilli until 1940. As a result of many years of excavations, a lot of historical periods have come to light in Butrint. As well as the following monuments: Castle, Theater, Agora, Portico, Temples, Great Basilica, Baptistery, etc.

The Roman period was characterized by the expansion of the city’s surface. There was also a big hop of constructions where constructions of a social character predominate. These are: Gymnasium, capitol, bathrooms, water supply (aqueduct) 5 km long, taps. The city expanded to the plain of Vrina and Diapori. The city also received the status of a colony in the period of Octavian Augustus.

Butrint later


Paleochristian (Byzantine) period. The city center was moved near the Baptistery, where next to the Baptistery (baptism) c. V-VI AD. In addition to the architectural form, an important place is occupied by the mosaic (69 colorful medallions) reflecting the birds and animals of the surrounding territory.

A number of churches surround this monument, of which the great Basilica has special value. It speaks of an episcopal center dependent on Nicopolis.

The Venetian period is characterized by fortifications (1368) such as the triangular fortress in front of Butrint. The entrance towers and the Venetian fortress on the Acropolis with a main tower in the center. While Ali Pasha Tepelena built the fort at the mouth of the Vivar canal in 1808-1811.

Butrint is part of the “UNESCO” World Heritage.
Butrint was an ancient Illyrian and later Arberian city and bishopric. It is likely to have been inhabited since prehistoric times. Butrint was populated by the Caonians, later a Roman colony and a bishopric. Butrint went into decline in Late Antiquity, before being abandoned during the Middle Ages. A great earthquake flooded most of the city.

Butrint – The legend of Butrint


Anchises with the ships set out from Ambracia
 And, sailing along the coast, he arrived at Butrot, the port of Epirus. Aeneas, on the other hand, with the best soldiers, after a journey that lasted two days, reached Dodona. The purpose was to seek the opinion of the god.: Here he also found those Trojans who had fled with Helen. As they received a divine response to the work of the colony, they presented copper craters to the god, along with other Trojan gifts.

Inscriptions at Butrinti


Some of them are still there today with very old inscriptions, showing the names of the donors.

Hence, he then reached the ships after a journey that lasted more than four days


At the end of the 30s of the last century, the Italian archaeologist Ugolini mentions the legend about the distant origins of Butrint. Helen who had come to Epirus from Troy. He was preparing to perform the ritual sacrifice after descending to earth. The bull that was to be sacrificed to the gods, struck, escaped from their hands and swam across the sea. Helen, seeing here a warning from the gods, founded a city which she named Buthrotos.

According to Plutarch, the god Pan died precisely in Butrint. And the moment of his death, became the reason for the cries of the extra dancers. Those who informed shepherds all over Kaonia about this tragic loss for the protector of forests and flowers.

DEA OF BUTRINTI


Dea e Butrint – The pearl of Butrin’s archaeological discoveries is the 50 cm high bust known as the “Head of the Dea”.

This bust placed on a female statue belongs to the 4th century B.C. It was discovered by the Italian archaeologist Ugolini in 1928.

Initially he identified it with the goddess of the city named Dea. He then identified it with the head of Apollo. The Goddess of Butrint is today in the National Historical Museum in Tirana.

For more VIDEOS, follow us on our YouTube channel. Saranda Web

The goddess of Butrint, is the head of a sculpture found in the archeological site of Butrint in 1928, with female features that may represent hyun Apollo.

Butrint – DEA of Butrint


It is about a head made of a very special marble in terms of the condition in which it was found and preserved, without seeing

Website Saranda Web

Facebook Saranda Web

Instagram saranda.web

Youtube sarandaweb

Twitter Saranda Web

Tiktok saranda.web

Pinterest sarandaweb

Linktree sarandaweb

in sarandaweb

The post Butrint National Park appeared first on Saranda News.

]]> https://sarandanews.net/butrint-national-park/feed/ 0 Parku Kombetar i Butrintit https://sarandanews.net/parku-kombetar-i-butrintit/ https://sarandanews.net/parku-kombetar-i-butrintit/#respond Sat, 11 Feb 2023 13:16:00 +0000 https://sarandaweb.net/?p=71149 Parku Kombetar i Butrintit Parku Kombetar i Butrintit u krijua nga Ministria e KulturĂ«s, duke pĂ«rfshirĂ« njĂ« sipĂ«rfaqe toke shtetĂ«rore prej 29 km/katrorĂ«. KufijtĂ« e kĂ«tij Parku, shtrihen nĂ« daljen e fshatrave pĂ«rreth tij, si Ksamili, Vrina, ShĂ«ndĂ«llia dhe Xarra. Krijimi i Parkut KombĂ«tar ishte njĂ« domosdoshmĂ«ri. Sipas specialistĂ«ve, pĂ«r ruajtjen e vendndodhjes dhe atmosferĂ«s […]

The post Parku Kombetar i Butrintit appeared first on Saranda News.

]]> Parku Kombetar i Butrintit

Parku Kombetar i Butrintit u krijua nga Ministria e Kulturës, duke përfshirë një sipërfaqe toke shtetërore prej 29 km/katrorë. Kufijtë e këtij Parku, shtrihen në daljen e fshatrave përreth tij, si Ksamili, Vrina, Shëndëllia dhe Xarra.

Krijimi i Parkut KombĂ«tar ishte njĂ« domosdoshmĂ«ri. Sipas specialistĂ«ve, pĂ«r ruajtjen e vendndodhjes dhe atmosferĂ«s unikale tĂ« Butrintit. 2. PĂ«r ruajtjen e tĂ« dhĂ«nave arkeologjike tĂ« disa qendrave dhe monumenteve tĂ« zbuluara nĂ« kĂ«tĂ« vatĂ«r tĂ« qytetĂ«rimit antik, si dhe pĂ«r njĂ« menaxhim mĂ« efektiv, duke reflektuar edhe rekomandimet e UNESCO-s tĂ« vitit 1997. NĂ« kĂ«tĂ« kuadĂ«r u krijua edhe Zyra e Administrimit dhe Koordinimit tĂ« Butrintit. Zyra luan njĂ« rol determinant pĂ«r menaxhimin dhe ruajtjen e vlerave tĂ« Parkut… Politikat qĂ« aplikohen dhe kontrollohen nga Ministria e KulturĂ«s… PĂ«r parandalimin e tĂ« gjitha dĂ«mtimeve dhe zhvillimet e pakontrolluara nĂ« kĂ«tĂ« zonĂ«.

Parku Kombetar i Butrintit – Ku shtrihet

Brenda Parkut ndodhen 10 zona tĂ« shquara arkeologjike qĂ« lidhen me historinĂ« e Butrintit. Disa prej tyre janĂ« zona brenda mureve tĂ« Butrintit, ajo jashtĂ« mureve… Diapori, Fortesa – kalaja e Ali PashĂ« TepelenĂ«s, Kalivoi, ShĂ«n DĂ«llia, ShĂ«n Dhimitri, Xarra, Ana e Kanalit tĂ« Vivarit etj.

SpecialistĂ« tĂ« arkeologjisĂ« kanĂ« theksuar se “Butrinti Ă«shtĂ« njĂ« thesar i jashtĂ«zakonshĂ«m pĂ«r ShqipĂ«rinĂ«” dhe se “çelĂ«si Ă«shtĂ« zhvillimi i ekuilibruar dhe turizmi i padĂ«mshĂ«m”.

Parku Kombetar i Butrintit – Mbrojtja nga UNESCO

NĂ« kuadrin e ndihmĂ«s europiane tĂ« para-aderimit IPA, nĂ«pĂ«rmjet pĂ«rfshirjes nĂ« projektin EX.PO.AUS. Parku Arkeologjik i Butrintit Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« pjesĂ« e rrjetit tĂ« 12 siteve tĂ« UNESCO-s, qĂ« shtrihen nĂ« shtatĂ« vende qĂ« lagen nga deti Adriatik. Projekti “Rritja e potencialeve tĂ« siteve tĂ« UNESCO-s nĂ« Adriatik” synon tĂ« krijojĂ« dhe tĂ« eksperimentojĂ« strategji tĂ« reja dhe afatgjata. KĂ«to strategji synojnĂ« menaxhimin dhe vlerĂ«simin e siteve tĂ« UNESCO-s nĂ« Adriatik, nĂ« pĂ«rpjekje pĂ«r tĂ« trajtuar idetĂ«, mjetet dhe veprimet e reja pĂ«r tĂ« menaxhuar nĂ« njĂ« mĂ«nyrĂ« mĂ« tĂ« mirĂ« kĂ«to vende dhe pĂ«r tĂ« arritur njĂ« vlerĂ«sim tĂ« qĂ«ndrueshĂ«m ekonomik tĂ« tyre, pĂ«r mĂ« tepĂ«r nga pikĂ«pamja ekologjike, e efikasitetit dhe e energjisĂ« sĂ« rinovueshme”

Parku Kombetar i Butrintit – ÇfarĂ« mund tĂ« vizitoni

Kalaja u ndĂ«rtua nĂ« shekullin 14 nga Venedikasit nĂ« majĂ«n e kodrĂ«s, nĂ« anĂ«n  perĂ«ndimore tĂ« pllajĂ«s sĂ« gjerĂ« tĂ« akropolit antik. NdĂ«rtesa e mĂ«parshme mesjetare e Butrintit – Kalaja e Akropolit – Ă«shtĂ« gjerĂ«sisht njĂ« rikonstruksion i viteve 1930… NjĂ« kullĂ« e rĂ«ndĂ«sishme brenda njĂ« rrethimi pentagonal, me mure mbrojtĂ«se me frĂ«ngji. Gjithsesi, fragmentet e fortesĂ«s sĂ« mĂ«parshme janĂ« tĂ« dukshme nĂ« njĂ« skicĂ« tĂ« bĂ«rĂ« nga Eduart Lear mĂ« 1857. Gjithashtu edhe nga fotografitĂ« e marra nga arkeologu Italian Luigi Maria Ugolini nĂ« vitet 1920 dhe 1930. TĂ« dyja kombinohen pĂ«r tĂ« transmetuar formĂ«n e vertetĂ« tĂ« fuqishme tĂ« kalasĂ«, me kullat e larta dhe oborret fqinje.

Plani i Menaxhimit të Integruar të Parkut Kombetar të Butrintit (2020-2030)

LEXO KETU LINK

VITITONI PARKUN KOMBETAR TE BUTRINTIT

Website Saranda Web

Facebook Saranda Web

Instagram saranda.web

Youtube sarandaweb

Twitter Saranda Web

Tiktok saranda.web

Pinterest sarandaweb

in sarandaweb

The post Parku Kombetar i Butrintit appeared first on Saranda News.

]]> https://sarandanews.net/parku-kombetar-i-butrintit/feed/ 0